De la 6a ĝis la 10a rakonteto.

Tiun vesperon, mi rehejmeniris tre laca kaj tre kolera. De unu jaro post kiam Eleno ne plu estis, mi por la unua fojo preterlasis ŝian memoron. Sur ŝia mortlito, ŝi devigis min ĵuri resti eterne fidela al ŝi. Mi, freneza pro aflikto ĉe la penso de la terura disiĝo, bone sentante ke ŝi mortinta, ĉio estus finita por mi, mi promesis al ŝi tion kion ŝi petis kun kompatinda rideto de agoniantino.

Ĝis tiu tago, mi neniam rompis mian ĵuron; mia kulto al la memoro de Eleno restis religia kaj ekskluziva.

Kaj poste, jen iam, ĉe geedziĝofesto, kunportita de gajaj amikoj kaj belaj knabinoj, mi ĉion forgesis. Miaj amikoj, volantaj forpeli tion kion ili nomis miajn nigrajn pensojn, komplotis por ebriigi min kaj ĵeti min en la brakojn de iu ajna senhontulino.

Ilia plano sukcesis. La knabino estis belega, tre forta kvankam tute juna, kun ruĝa kaj karna buŝo, kaj globaj okuloj, grandaj okuloj de bovino en paŝtejo.

La bildo de la kara mortintino ne forlasis min, sed tiel malpreciza, tiel stompita en la malproksima bluo de miaj memoroj, ke mi ne estis tro kruele obsedata de ĝi.

La alkoholriĉaj vinoj, la odoro kaj parfumoj de la virinoj vekis en mi la beston, la krudan kaj fian beston, kiu, longe dormanta en mia korpo, fine sin kompensis.

Kaj poste, ĉe la mateno, naŭzo leviĝis en mi, doloriga, senhelpa. La honto de mia malnobleco eliriigis min el la domon de la knabino tiel abrupte ke ŝi pensis pri atako de frenezo. La tutan tagon mi febre promenis, provante forgesi mian hontindaĵon. Vana peno.

Ĉiam antaŭ mi staris la pala fantomo de Eleno kies esprimo de kruela riproĉo ĉagrenis min ĝis larmoj. Kun la vespero, mia maltrankvilo fariĝis pli terura kaj pli preciza. Mi ne kuraĝis reiri miahejmen, tiom mi certis tie trovi mian karan perfiditinon.

Tial, enirante en mian apartamenton, mi estis malpli surprizata ol terurata.

Eleno estis tie, turnanta la dorson al mi, sida en la brakseĝo antaŭ mia skribotablo. Tiom kiom la mallumo permesis tion, mi vidis ke ŝi surhavis la blankan negliĝon kiun ŝi surmetis kiam ŝi ankoraŭ povis leviĝi.

En la ĉambro ŝvebis ŝia preferata parfumo, peza kaj alloga odoro en kiu superis la gaŭlterio, kiun ŝiaj fratinoj sendis al ŝi el Ameriko, kaj kiun ŝi preferis al ĉiuj aliaj.

Mi restis sur la sojlo, muta pro teruro. La kuraĝo revenis al mi, kaj bone sciante ke mi perceptis halucinon, mi frotis alumeton kaj antaŭenpaŝis.

Fakte, estis neniu en la brakseĝo. Nenio estis malordigita. Sed kiel ĉi tiu parfumo sin trovis ellasita tra la ĉambro ?

Ĉi tiu odoro kiu ĉarmis ŝin, estis abomene doloriga por mi, kaj necesis mia tuta amo kaj mia tuta pacienco kun ŝi por ke mi kutimiĝu al ĝi.

Plie, mi ordigis en skatolojn ĉiujn ŝiajn tualetaĵojn, kaj neniam plu ekde ŝia morto mi tuŝis ilin, tiom ilia vido revigligis mian doloron.

Mi malfermis miajn fenestrojn kaj promenis sur la balkono ĝis kiam ĉi tiu odoro tute disflugiĝis, poste mia laceco superis mian ekscitiĝon, kaj mi baldaŭ povis endormiĝi.

Ne dum longe. Mallaŭta, vigla kaj bagatela bruo, kvazaŭ ronĝado de muso, ĵus okazis. De tempo al tempo, ĉi tiu bruo estis intensigita de rapida, seka frapeto. La sama parfumo rekomencis ŝvebi, pli intense ol antaŭ momento.

Denove mi lumigis kaj rigardis. Nenio eksterkutima en la ĉambro. Tiel longe kiel la alumeto brulis, mi aŭdis nenion, sed ĝi apenaŭ estingiĝis, kiam la brueto rekomenciĝis. Poste, kelkfoje, susuro de papero.

Atente aŭskultante, mi sukcesis identigi la naturon de la bruo : iu skribis en miahejme.

Ĉi-foje mi ekbruligis mian kandelon kaj tute ekstaris. Ankoraŭfoje la bruo ĉesis. Sur mia skribotablo ĉio ŝajnis al mi en ordo. Provante mem ridi pri mia halucino, mi rekuŝiĝis. Tuj kiam la mallumo refalis, la fantasta plumo rekomencis galopi sur la papero, interrompiĝante nur por preni inkon.

Freneza pro teruro, mi ne kuraĝis moviĝi sub miajn kovrilojn. Poste mi ne scias ĉu mi perdis konscion aŭ ĉu mi simple endormiĝis, sed mi ne scias kiel la bruo ĉesis.

Mi profunde dormis ĝis la plena taglumo. Ĉe mia vekiĝo, mi memoris, kaj kompreneble mi imputis al inkubsonĝo mian noktan halucinon.

Kia estis mia teruro kiam, pelita de scivolemo kiun mi kredis senutila, mi volis ekzameni mian skribotablon.

La inkujo, kiun mi ĉiam tenas zorge fermita, estis malfermita. Iu plumingo kuŝis, ankoraŭ tute malseka de freŝa inko. Sorba papero estis elprenita kaj uzita, certe ne de mi, ĉar mi ĉiam uzas nur pulvoron.

Ĉi tiu sorba papero estis evidente uzata por sekigi freŝan paĝon. La lastaj linioj kaj la subskribo vidiĝis sufiĉe klare sur ĝi, kvankam ne legeblaj pro la inversio. La ideo de spegulo por inversii la skribaĵon nature venis al mi.

Tujtuje mi vidis la subskribon de Eleno, terure klara. Ĝi ja estis lia maniero subskribi, sed kun io kruela kaj preciza kiu malvarmigis min. Eĉ farante mian plejbonon, mi nenion povis legi, ĉar la paĝo, tro seke surmetata al la sorba papero, lasis nur senformajn spurojn.

Ekde tiu momento, mi neniam plu povis ĝui eĉ unu momenton da dormo. Ĉiujn noktojn, ŝvebas en mia hejmo stranga parfumo en kiu superas la gaŭlterio.

Tre senespere, mi obstinas voli legi en spegulo la enigmajn skribaĉaĵojn de la mortintino, kaj tio estas la fino de mia ripozo, ĉar neniam Eleno pardonos al mi mian malnoblan perfidon.

Ĉe numero 236 de la strato Ruĝmonto, en apartamento de la dua, super la interetaĝo (tri mil kvin, impostoj pluse), vivis familio kiun oni nomis familion Marteno.

Ĉi tiu familio konsistis el tri homoj : patro, patrino kaj filo. La patro, kiam komenciĝas ĉi tiu rakonto, ĵus emeritiĝis de komerco. Fondinto kaj direktoro de la Societo de Ĝeneralaj Asekuroj kontraŭ la Notariaro, li faris grandegan riĉaĵon en ĉi tiu entrepreno.

Trankvila viro, eĉ timema, kaj en tio la kompleta malo de sia edzino kaj filo, li instinkte abomenis mondumajn kunvenojn, balojn kaj teatrojn. Lia edzino kaj lia filo, neglektemaj pri ĉia respekto, nomis lin urson.

Sino Marteno nombris pli ol tridek printempojn, sed la kvardekjaraĝo ne jam estis sonorpreta por ŝi. Beleta, eleganta kaj facilanima, ŝi ŝajnis por ĉiuj la filino de sia edzo kaj la pliaĝa fratino de sia filo.

Ĉi-lasta, ĉarma dekokjara knabo, abomene dorlotita de sia patrino, banditeto, jam prunteprenis relative konsiderindajn sumojn al amikoj de sia patro, al provizistoj kaj eĉ unufoje al pordisto.

La koro de patrino enhavas ĉarplenojn da indulgo. Sino Marteno pagis ĉion, nesciate de sia edzo.

Iam, la juna Marteno faris malsaĝaĵon tiel skandalan ke oni ne povis kaŝi ĝin al lia patro. La patro rajdis siajn grandajn ĉevalojn⁽¹⁾, furiozis, kaj decidis ke Gastono tuj soldatiĝu por kvin jaroj.

La okuloj de patrino estas eternaj kaj vastaj rezervujoj de larmoj. Sino Marteno torente elverŝis ilin. Sed vane; Sro Marteno estis el granito. La nura koncedo kiun li faris al la ploranta patrino, estis lasi ŝin akompani la infanon ĝis la kazerna pordego.

Ĉe la momento de la disiĝo, la serĝento de la gardantaro, kortuŝita de ŝiaj plorĝemoj, konsilis al Sino Marteno iri mem rekomendi sian filon al kapitano kaj kolonelo.

La malfeliĉulino komencis ĉe la kapitano, juna tridekjara kapitano, iu atak-kuniklo. Ŝi restis tie dum kvaronhoro kaj eliris iom konsolita.

Tiam estis la vico de la kolonelo. Tiel estis, la kolonelo proksimiĝis tutapude al sesdekjaraĝo. La vizito de Sino Marteno daŭris preskaŭ tri kvaronhorojn. Sed ŝi eliris el ĝi tute konsolita.

Ne longtempe, ĉar la unuaj leteroj de Gastono estis korpremaj. Oni formanĝis lian tutan ĉokoladon. Kaj poste ĝi estis aflikta pentraĵo de la militista vivo : malbona lito, malbona manĝaĵo, malafablaj kamaradoj, penigaj deĵoroj, malfacilaj ekzercoj, turmentetoj, bernado⁽²⁾, ktp.

La sola bona tempo kiun li havis dum la semajno estis kiam, dimanĉe posttagmeze, la regimenta muzikantaro ludis Florpoto, la prestiĝan polko-marŝon de Vilhelmo (H. G. V. S. L. D. R.).

Iun belan tagon, sinjorino Marteno ne plu sukcesis elteni ĝin. Ŝi vetruris per trajno kaj alvenis ĉe la kolonelo. La kolonelo ne maljuniĝis, sed li ankaŭ ne juniĝis.

Post tri kvaronhoroj da instiga peto, li fine lasis sin tuŝi kaj, kontraŭ ĉiuj instrukcioj, konsentis al duaklasa soldato Marteno ok tagojn da forpermeso.

Morgaŭon vespere, familia vespermanĝo kunigis la tri membrojn de la familio Marteno. La patro estis malpli senindulga je ĉi tiu horo. Sed estis la ĝustatempe !…

Antaŭ ol enlitiĝi, laŭ sia kutimo de nememorebla tempo, Sro Marteno sin apogis per la kubutoj sur la balkonon kaj ekbruligis sian pipon, sian bonan pipon. La patrino kaj la filo babilis en la malgranda salono.

- Do, diris la patrino, vi diras ke estas neniu rimedo por eliri el ĉi tiu terura regimento.

- Neniu, panjo, krom liberigigi aŭ fariĝi filo de vidvino…

- Filo de vidvino, vi diras ?

- Jes, panjo, filo de vidvino.

La patrino pripensas dum momento, poste abrupte :

- Ĉu vi multe korinklinas al via patro ?

- Tute ne, panjo, kaj vi ?

- Ho ! Mi !…

Kaj ŝi komencis tute disdegnan geston al la edzo. Poste ŝi daŭrigis :

- Nu, rigardu min.

Ĉe tiu momento, Sro Marteno sin trovis kliniĝanta tre antaŭen. Lia masocentro ne estis ekster la balkono, sed ĝi ne estis for de ĝi. Evidentiĝis ke la plej malgranda delokiĝo de la maso direkte al strato devis rezultigi unue la transkapiĝon, kaj poste la falon.

Sino Marteno ŝtelpaŝe alproksimiĝis, ekkaptis la malsupron de la pantalono de sia edzo, kaj puf !, sendis lin kuniĝi per la plej rekta vojo kun la objekton kiun li tiel atente konsideris sur la trotuaro.

Tiu ĉi movo estis efektivigata kun precizeco kaj vigleco, kiujn oni ne atendus de virino kun tia monduma aspekto.

Kiam Sro Marteno, post kompleta falo, trafis la asfalton, tio faris pum, la malsonoran kaj obtuzan bruon de viando kiu platiĝas, kaj preskaŭ samtempe alian bruon, klak, la sonon de pipo el sepiolito kiu rompiĝas.

Sro Marteno rompis sian pipon^(3).

Juna virino kiu preterpasis tie, eliranta el la teatro, sin trovis tute ŝprucita de grizaj makuloj. Ĉar ŝi pretiĝis por forviŝi sian robon per sia naztuko, komplezema preterpasanto diris al ŝi :

- Ĝi estas cerbo, sinjorino, ĝi ne makulas. Lasu ĝin sekiĝi kaj morgaŭ per bona brosado, ĝi ne plu videblos.

La preterpasanto eraris pri tio. Homa cerbo enhavas (fosforhavan) grason kaj makulas ŝtofojn kiel ia ajn alia grasa korpo.

Dume, Sino Marteno kaj ŝia filo fulmrapide malsupreniris laŭ la ŝtuparo.

- Mia edzo, mia kompatinda edzo ! singultis la virino.

- Paĉjo, mia kompatinda paĉjo ! kriegis la filo.

Kaj la homamaso senĉapeliĝis, kortuŝita kaj respektoplena antaŭ ĉi tiu grandega kaj duobla doloro.

Dika kaj spirmanka kuracisto alkuris. Li konstatis la morton kaj prenis la nomon kaj adreson por povi enspezi sian malgrandan ĝenon la morgaŭon.

Estis bela entombigo, ĉi tiu entombigo de Sro Marteno. En uniformo, kun krepo ĉe la brako, skuita de konvulsiaj singultoj, la juna Marteno kape gvidis la funebrantaron.

- Kompatinda knabo, diris la homamaso.

Okazis malgrava juĝenketo kiu atribuis la morton de Sro Marteno al falo kaŭzita de apopleksia atako.

La filo de vidvino revenis al civila vivo, je plena malespero de la kolonelo kiu sentis fortan inklinon al Sino Marteno.

Malgraŭ mia vera simpatio por ĉi tiu vidvino kaj ĉi tiu orfo, mi ne kaŝos al vi ke la fazo de profunda funebro iom mallongiĝis.

Pli frue ol oni povus dece atendi tion, oni vidis ilin reaperi en la socio. Estas homoj kiuj valsus sur la Stikso.

Sed la plej amuza pri ĉi tiu tuta rakonto estas jena :

Sino Marteno, kun la konsento de sia filo, reedziniĝos. Ili ne pripensis, ĉi tiuj du bonvivantoj, ke Gastono, pro la reedziniĝo de sia patrino, ne plu estos filo de vidvino kaj ke oni revokos lin al la korpuso.

Kiel vi povas imagi, mi ja gardas min komuniki al ili ĉi tiun detalon. Kaj mi anticipe multe amuziĝas pri la kapo de la kompatinda Gastono.

1 Franca esprimo signifanta "koleriĝi".
2 Ĉikanado kiu konsistas meti iun en streĉatan kovrilon kiun oni plurfoje saltigas en la aeron. La vorto aperas esperante en la reta-vortaro.
3 Franca esprimo kiu signifas "morti".

Delonge ili amis unu la alian saĝe, trankvile kaj neniam ombro de malbona deziro malserenigis ilian kvietan idilion.

Ĝis nun, la familio de Lea — la junulino nomiĝis Lea — rifuzis al Gustavo — la junulo nomiĝis Gustavo — la manon de Lea en geedzeco.

Ne ĉar Gustavo estus unu el tiuj knaboj kiel ni tiom vidas hodiaŭ, perditaj pro implikaĵoj kaj malvirtoj, unu el tiuj knaboj kiuj iras du aŭ tri fojojn semajne al teatro aŭ al koncertkafejo.

Gustavo estis severe edukita laŭ bonaj, trankvilaj, burĝaj kutimoj. Li havis konduton kaj moralecon.

Aliflanke, li estis digna de sia familio, kiel diris la patrino de Lea, sed bedaŭrinde liaj gepatroj ankoraŭ estis junaj kaj bonfartaj, kaj plie liaj onklinoj, sen esti reale junulinetoj, ne ankaŭ ŝajnis baldaŭ pretaj forlasi ĉi tiun teran vivon. Ĉu nur iu sciis ĉu ĉi tiuj megeroj ne lasus ĉiujn siajn havaĵojn al religiaj komunumoj ?

Cetere, ne urĝis, diris la patro de Lea. La gejunuloj estis ankoraŭ tre junaj, kaj plie, la aferoj jam ne iris tiel bone.

Funde de la afero, inter ni, estas ke Gustavo ne ŝajnis esti nuntempe sufiĉe serioza kapitalisto. Lia situacio ne estis malbona rilate al lia aĝo (Gustavo 23 kaj Lea 18), sed ĉio ĉi ne konsistigis tre riĉan komencon de la geedzeco, des pli ĉar la patro de Lea decidis tute ne doti sian filinon.

Tiel estis la aferoj kiam Viktoro Hugo ĵus estingis sian faman brilon.

La familio de Lea, kaj Lea mem, esprimis deziron vidi la funebron de la fama poeto, sed bone vidi ĝin, kiel mi vidas vin. Tio estis bona okazo por Gustavo pasigi kelkajn horojn apud, tre proksime de Lea. Gustavo ne maltrafis tion.

En bela domo sur la bulvardo Sankta Ĝermano, la luanto de la dua, bonulo malmulte ŝatanta popularajn eventojn, foriris al la kamparo la antaŭtagon, nepre malpermesante al sia pordisto venigi kiun ajn sur la balkonon dum la tago de la funebro.

Ekde la mateno de la funebro, la balkono de la bonulo estis plenplena de homoj, po unu Luidoro por placo, la maljunuloj antaŭe, la pli junaj malantaŭe.

Gustavo kaj Lea, manon enmane, bone amantaj unu la alian, staris premataj unu kontraŭ la alia, kun la okuloj inunditaj de ekstaza feliĉo.

La apartamento ĉe kies fenestro ili troviĝis estis malgranda studĉambro, riĉe meblita. En angulo, grandega, peza, masiva monŝranko, kvazaŭ dormanta en sia stulta abundeco.

La rigardo de la amantoj plurfoje renkontiĝis sur la fascina kaj metala meblo. Ha !… se ĝi estus al ili, ĉi tiu monŝranko kaj ĝia enhavo, nenio malhelpus ilian feliĉon.

Vere, la funebrantaro ja malfruis por veni. Verŝajne la paroladoj kiuj plilongiĝis… Ni klare vidis taĉmentojn de urbserĝentoj, plotonojn de respublikaj gardistoj, belaj kaj seriozaj sur iliaj ĉevaloj, kiuj ŝajnis partopreni en la publika funebro.

Gustavo kaj Lea ja ne ŝajnis urĝigitaj. Iliaj okuloj fiksiĝis sur la monŝranko kun kreskanta persistado. Fojfoje iliaj rigardoj kruciĝantaj multe diris.

Fine, Gustavo decidiĝis kun falsa, naiva rido. Li turnis la etajn butonojn de la monŝranko, kvazaŭ por amuziĝi, rigardante Lean.

Lea kuraĝigis lin per sia milda rideto.

Ĝuste tiam, ni komencis videti la funebrantaron. Ĉiuj kapoj kaj ĉiuj atentoj estis streĉitaj.

Sub la lertaj fingroj de Gustavo, la etaj butonoj turniĝis, turniĝadis laŭ sennombraj kombinaĵoj. Kelkfoje, kiam li laciĝis, Lea anstataŭis lin kun la kvieta trankvileco, kiun ĉi tiaj operacioj postulas.

Tiom da amo kaj tiom da pacienco devis esti rekompencitaj. La societo de la Benitaj-Ĉion-Vorantoj pasis kiam la masiva pordo de la kofro malfermiĝis kun solena majesto.

En palpebruma daŭro, la elekto de valoroj okazis, tiuj ĉiuj nomhavaj skrupule respektataj kaj lasitaj en sia loko. En malgranda tirkesto kuŝis kelkaj juveloj, sendube de la familio.

Gustavo prenis la plej simplan, maldikan oran ringeton ornamitan de unu sola perlo, kaj pasigis ĝin sur la fingron de kortuŝita kaj meditema Lea. La knabino antaŭenigis sian ruĝiĝantan frunton kiun Gustavo kisis. Ili estis gefianĉiĝintaj.

Ili sabate geedziĝis en Sankta Maria de Batigjnolo, kaj ili havos multajn infanojn.

Vera printempa tago !

Kaj ĉiu scias ke fine de marto aŭ komence de aprilo, printempaj tagoj fariĝas pli kaj pli maloftaj. Estas por kredi, diris mia pordistino, ke la sezonoj renversiĝis ekde kelka tempo.

Kion fari dum Paska lundo, kiam la vetero estas bela, krom iri al la foiro de mielkuko ? Mi ŝatas la foiron de mielkuko, eĉ dum la plej antaŭdiluvaj pluvoj, kiel diras Johano Floux, kaj des pli prave kiam la vetero estas bela.

La motivo por tiu fanatikeco longtempe restis neklarigita en mia koro.

Kion mi plej ŝatis ? Ĉu estis la muta aŭ movoplena kontemplado de la kolosaj damoj ? Ĉu la senĉesaj instigaj petoj de fotistoj ? Ĉu la taktoplena ĉarlatanreklamo de la damo vestita laŭ markizo Ludoviko la XVa el Koŝerio ? Ĉu la ĉevaletoj de mia amiko Ferdinando Korvi ? Ĉu la familio Legŭa ?

Kio ĝi estis, Dio mia, kio ĝi estis ? Nun mi scias, kaj mi ĝojas pri tio. Tio kio min allogas al la foiro de mielkuko, ridetu, ho supera homoj ! estas la muziko. Jes, la muziko !

Ne, ne la muziko de tiu aŭ tiu orkestro, de tiu aŭ tiu orgeno, ne… la muziko, la altnivela harmonio kiu eliĝas el tiu grandega ensemblo kaj kiu penetras min, kaj kiu konfuzas min, kaj kiu transportas min al transo.

Muziko de la foiro de mielkuko, por eterne estu benata ! vi transportas min al la transo.

Kaj se iam mi riĉiĝos, tio kio ne povas multe malfrui, konsiderante la grandegan riĉaĵon de mia nova amatino, mi akiros parkon, grandan parkon, kun centjaraj arboj (se ne estos iuj, mi plantos kelkajn).

En la avenuoj mi starigos orkestrojn alkondukitajn je grandaj elspezoj el Turingio, el Palatinato kaj el Putoo. Mi pagos per ora pezo homojn kiuj sonorigos sonorilojn, vibrigos klarionojn kaj trumpetojn, kaj zumigos ĝis la hiperbolo la plej mekanikajn orgenojn.

Aliaj viroj kaj eĉ virinoj estos taskitaj eligi raŭkajn kaj persistemajn ekkriojn.

Malproksime, en la mallumo de la arbaroj, intervagonaj balgoj elŝiritaj de parizaj tramoj, aŭ kopiitaj de ili, eligos siajn obstinajn lamentadojn, dum foiraj karabenoj seke pafos en ĉi tiu tuta ĝojo de la orelo.

Kaj mi, mi sola, promenos en ĉi tiu kara tumulto, kaj mi havos dezirojn tute nudiĝi.

Tiaj estis miaj pripensoj lundon vespere, kiam mi supreniris al imperialon de la tramo La Urbeto-Placo de la Nacio. Mi troviĝis sida inter juna bubaĉo kaj knabineto kun duon-dekduaj jaroj.

La bubaĉo apartenis al tiu hezitema loĝantaro de adoleskantoj kiun dokumentaroj volonte nomas ŝlemiloj. La ŝlemilo sin trovas ĉefe sur la kelkaj malbone hantitaj eksteraj bulvardoj.

Kelkaj estas alportitaj, dank’al la fluo de la socia tajdo, ĝis sur la benko de la deliktpuna tribunalo. Kelkaj, la ambiciuloj, finos sur la skabelo de la asiza tribunalo.

Mia eta ŝlemilo de la pasinta lundo estis bela ŝlemilo apenaŭ elirinta el la infanaĝo.

Lia kaskedo estis tro profunde sur lia kapo, kaj lia pantalono havis iom larĝan randon. Lia svetero, larĝe striita, ne venis de la Speciala Ĉemizfabriko de la Bulvardo de Sebastopolo. Iu estingita cigaredstumpo de tro longe pendis ĉe lia malsupra lipo.

Ĉi tiu ŝlemilo nehavis sintenon kaj eble eĉ moralan senton, sed tamen li estis beleta ŝlemileto.

Li kunportis, kiel memoraĵon de la Placo de la Trono, porkon el mielkuko kaj figuraĵon el la sama substanco de nia brava generalo Panisto. La porko estis simpla porko, laŭ naiva formo kaj ne ornamita de historiaj figuroj. Nia brava generalo Panisto, siaflanke, afektis pretendojn pri ornaman kaj malsimplan arton.

Plurkoloraj linioj el sukero (kies nura aspekto sentigis al mi la plej akrajn ventrodolorojn) montris la gradojn kaj ordenojn de la antaŭa komandanto de la 13a korpuso.

La ŝlemilo kaj mi rapide amikiĝis.

- Vi vidas, li diris al mi, la porko estas por mi; la generalo estas por Fanja.

La cetero de la konversacio sciigis al mi ke ĉi tiu Fanja, bona amikino de la ŝlemilo, profesie plenumis seksajn servojn kaj ke la ŝlemilo ne estis tute senrilata al la profitoj de ĉi tiu industrio.

Fanja sentis veran pasion por Ernesto Panisto kaj taskis sian amikon alporti al ŝi portreton de ŝia idolo, la plej belan kiun li povus trovi.

Dum ĉi tiu entemigo, la tramo, post longa atendado, ekmoviĝis.

Ĉu vi konas la bulvardon de Ŝarono ? Ne ! Nu ! Daŭrigu.

La Bulvardo de Ŝarono estas plejparte, almenaŭ unuflanke, provizita de amaso da signife fermitaj domoj. La knabineto apud mi ŝajnis vigle konsternita de ĉi tiu aparta arkitekturo.

- Panjo, ŝi diris, diru do al mi, kio estas tiuj strangaj domoj kun fermitaj ŝutroj kaj tiaj dikaj numeroj ?

Mi ne aŭdis la respondon de la patrino, sed jen tio kion mi vidis. La eta ŝlemilo, je la demando de la knabineto, rigardis min kaj eligis iun ho ! de konsterniĝo kaj de naiveco, kaj… li ruĝiĝis ĝis la okulblanko.

Brava ŝlemileto, kresku se Dio donas al vi vivon; estu amata pro viaj belaj okuloj; priŝtelu la knabinojn; mortigu kontraŭ bagatelaj monsumoj malfruajn preterpasantojn; mortigu la miajn; mortigu min mem.

Mi pardonos vin.

Kaj se Dio havas nur du soldojn da takto, estos liadekstre ke li akceptos vin, pro ĉi tiu momento de altkvalita rozkolora hontemeco kiun vi havis dum via vivo, sur la Bulvardo Ŝarono.

Iun belan matenon, ni vidis elŝipiĝi en Honfloro, alvenanta per vaporŝipo el Havro, altan maljunan mariston, malgrasega, kaj tiom multe sunbruna ke la infanetoj prenis lin por nigrulo.

La viro demetis sur la parapeton la sakon el tolo kiun li kunportis kaj turnis siajn rigardojn ĉiuflanken kiel homo kiu sin konas.

- Tio ne ŝanĝiĝis, li murmuris, jen la Leŭtenantejo, jen la hotelo de la Blanka Ĉevalo, jen la malnova trinkejo de Delikero, jen la urbodomo. Nu, ili rekonstruis Sanktan Katerinon !

Sed estis la homoj kiujn li ne rekonis. Kompreneble ! Kiam oni forlasis la landon dum tridek jaroj !…

Tute ne sunbruna maljunulo preterpasis, ordenita, kun dika cigaro en la angulo de la buŝo. Nia maristo ja rekonis lin.

- Zorgu mian sakon, li diris al iu bubo, kaj li antaŭeniris, kun sian bereto enmane, honeste.

- Saluton, Kapitano Forstisto, kiel vi fartas ekde ĉi tiu tuta tempo ?… Kiel ! Ĉu vi ne plu memoras pri mi ? Teofilo Vincento… la Bela Ida… Valparaiso…

- Kiel ! Ĉu estas vi, mia maljuna Teofilo ? Nu ! Antaŭ longe mi pensis ke oni senĉapeligis vin ?

- Ne jam kapitano, nek preta por tio.

Dum ĉi tiu konversacio, maljunaj rodopilotoj kaj treaĝaj haŭlistoj alproksimiĝis kaj tiam siavice rekonis Teofilon.

Li rapide retrovis malnovajn amikojn. Kaj estis : "kaj tiu ? - Mortinta"; "kaj tiu ? - Perdita en maro"; "kaj tiu ? - Neniam ricevis novaĵon de li".

Koncerne la propran familion de Teofilo, la plejparto el ili estis senĉapeligitaj, kiel elegante diris kapitano Forstisto.

Nur du nevinoj restis, unu edziniĝinta kun persekutisto, la alia kun kultivisto, tute proksime de la urbo.

Teofilo, kiun tridek jaroj en la Sudaj Maroj malmulte emigis al timemo, ne sin lasis impresi per la ŝildoj de la registara oficiro. Kun sia sako sur la dorso, li eniris en la kancelarion. Nur unu nevera aktisto troviĝis tie, tre okupata transformi en elegantan balenŝipon vulgaran rektilon.

Teofilo rigardis la verkon kiel amatoro, donis al infano kelkajn informojn pri la konstruado de ŝalupoj ĝenerale kaj balenboatoj aparte, kaj demandis :

- Ĉu Irma ĉeestas ?

- Irma, eligis la aktisto surprizita.

- Jes, Irma, mia nevino.

- Ŝi tagmanĝas tien.

Sen ceremonio, Teofilo eniris. Oni altabliĝis.

- Saluton, Irma; saluton sinjoro. Ne estas por diri, mia kompatinda Irma, sed vi multe ŝanĝiĝis ekde tridek jaroj. Kiam mi forlasis vin, vi aspektis kiel ŝaŭman rozon, nun oni kredus maljunan gujavon.

La edzo de Irma montris strangan mienon. Malbonulo estas la edzo de Irma, unu el tiuj malagrablaj, koleremaj rufharuletoj, unu el tiuj afablaj registaraj oficiroj kies postaĵo ŝajnas trudeme postuli la plumberojn de la malriĉuloj.

Irma ankaŭ ne estis kontenta.

Mallonge, Teofilo estis tiel malbone akceptata, ke li remetis sian sakon sur siajn ŝultrojn kaj revenis al la marhaveno.

Li tagmanĝis en marista taverno, pagis sennombrajn trinkregalojn kaj mem sin forlasis al kelkaj trooj da drinkado. La vespero preskaŭ komenciĝis kiam li pensis viziti Konstanciino, lia dua nevino.

Iu virino de la kampoj, li pensis, mi estos akceptata per etenditaj brakoj. Kiam li alvenis, ĉiuj manĝegis la supon.

- Bonan apetiton al la kompanio !

Konstanciino stariĝis, severa kaj seka :

- Kion vi volas, viro ?

- Kiel ! Ĉu vi ne rekonas min, eta Konstanciino mia ?

- Mi ne konas viron kiel vi.

- Via onklo Teofilo !…

- Li estas mortinta.

- Sed ne, ĉar estas mi.

- Nu ! Estas kvazaŭ li estus mortinta. Ĉu vi komprenas ?

Teofilo, per esprimplenaj kaj bruegaj vortoj, priskribis al ŝi la malmultan estimon kiun li sentis por ŝi kaj ŝia fia familio. Kaj li foriris, tamen iom malĝoja, en la nokton de la kamparo. Li finigis sian vesperon en orgio, en kompanio de maljunaj marveteranoj, de iamaj ŝipkamaradoj. Kaj kiam la polico je la dekunua fermigis la drinkejon, ĉiuj ploris larmojn da juniperbrando pro la dekadenco de la navigado per veloj.

Oni parolis pri nenio malpli ol iri malmunti grandan norvegan feran vaporŝipon kiu balanciĝis en la antaŭhaveno, atendante la alta tajdo por foriri. Finfine, oni malmuntis nenion kaj ĉiu iris enlitiĝi.

La unua vizito de Teofilo, la morgaŭon matene, estis al notario. Ĉar Teofilo estis riĉa. Li alportis de tie ducent mil frankojn, akiritajn laŭ iom implikita maniero, sed akiritajn.

La famo de ĉi tiu riĉeco rapide atingis la orelojn de la du nevinoj.

- Mi ja esperas, eta onklo mia… diris Irma.

- Ne komencu kredi, kara onklo mia… deklaris Konstanciino.

Per dubema orelo, Teofilo aŭskultis ĉi tiujn kortuŝajn eldirojn. Fine, obsedita de ambaŭ partoj, li decidis pri ĉi tiu kombinaĵo : Li loĝus ses monatojn kun Konstanciino, en la kamparo, kaj ses monatojn kun Irma, en la urbo. Dimanĉon, la du familioj kuniĝus por tagmanĝo en kiu bonkoreco ne ĉesus regi.

Nu, iun dimanĉon vespere, kun sia plej indiferenta mieno, Teofilo diris jenon :

- Oni scias nek kiu vivas nek kiu mortas…

Oreloj streĉiĝis.

- …mi faris mian testamenton…

- Ho ! Onklo mia !… protestis la komuna tempesto.

- Ĉar ĝenis min dividi mian riĉaĵon en du, mi ne ĝin dividis.

Mortiga turmentiĝo aperis sur ĉiuj vizaĝoj.

- Ne… mi ne dividis ĝin… mi lasos ĝin tute kompleta al tiu el miaj du nevinoj ĉe kiu mi ne mortos. Tiel, komparo : mi krevas ĉe Irma, estas Konstanciino kiu havas la ŝparaĵojn, kaj inverse.

Ĉi tiu kombinaĵo ĵetis ambaŭ familiojn en la plej kruelan embarason. Ĉu ili devis ĝoji aŭ malĝoji ? Fine, ĉiu ĝojis, kulkulante kun sia favora stelo kaj la bonaj zorgoj per kiuj oni zorgos la onklo kun orajn ovojn.

Ĉar estis somero, Teofilo loĝis kampare en la domo de Konstanciino. Eĉ en Kapuo, petegataj sanktuloj sin kredus en infero, kompare kun la troa bonstato per kiu oni kovis Teofilon.

Kaj Teofilo sin lasis dorloti, kaŝe multe amuziĝanta. Tio kio pli ĝuigis lin, estis vidi sian ventron dikiĝi. Li kiu ĉiam ŝercis pri la dikuloj plenaj de supo, sin sentis tiklita de plezuro ĉe la ideo havi belan abdomenon kaj anticipe promesis al si dikan ĉenon el oro kun brelokoj por meti sur ĝin.

La bela vetero rapide ĉesis ĉi-jare, kaj Teofilo enhejmiĝis ĉe Irma por la vintro. Sed la urbo ne estas kiel la kamparo. Tentoj ! Virinoj !

Teofilo estis malfruanta por la manĝoj. Kelkfoje eĉ li ne revenis por vespermanĝi. Iam eĉ, li eksterhejme dormis.

Irma maltrankviliĝis kaj, direktita de tiu admirinda delikateco, per kiu Dio ŝajne provizis ekskluzive la virinojn, ŝi alprenis en sia domo servistinon, belan servistinon, dezirvekan kaj ne prudan.

La ideo estis inĝenia. Kaj tamen, ĝi ne sukcesis. Ĉar, tri monatojn poste, Teofilo edziĝis kun la bela, dezirveka kaj ne pruda servistino.